Miljoenen huishoudens krijgen nieuwe elektriciteitsmeters
Voor 2029 wacht de Nederlandse netbeheerders een enorme uitdaging: meer dan 2,7 miljoen huishoudens moeten hun oude elektriciteitsmeters laten vervangen. Het gaat om zowel traditionele draaischijfmeters als om een grote groep slimme meters die verouderen doordat ze gebruikmaken van het oude GPRS-netwerk.
De nieuwe energiewet, die vanaf 2025 van kracht wordt, verplicht huishoudens om over te stappen op een digitale of slimme meter. Zonder deze stap kan het elektriciteitsnet niet efficiënt genoeg worden beheerd, zeker nu de vraag naar elektriciteit blijft toenemen en er steeds meer duurzame energiebronnen aan het net worden gekoppeld.
Uit cijfers van Netbeheer Nederland blijkt dat er begin 2025 nog altijd meer dan een half miljoen draaischijfmeters in gebruik zijn. Daarnaast moeten ruim 2,2 miljoen slimme meters worden vervangen omdat zij nog draaien op het verouderde GPRS-netwerk van KPN en Vodafone. Dit netwerk, dat stamt uit de jaren negentig, wordt uiterlijk in 2029 uitgefaseerd.
Netbeheerders zeggen dat ze de operatie haalbaar achten, mede omdat er sinds begin 2024 al ruim 300.000 meters zijn vervangen. Toch plaatsen specialisten kanttekeningen: volgens hen is het huidige tempo te laag om de deadline te halen en kan dit leiden tot grote problemen in de aanloop naar 2029.
Twijfels bij haalbaarheid en personeelstekort
Verschillende experts noemen het vervangen van 2,7 miljoen meters binnen 3,5 jaar onrealistisch. Het vervangen van een enkele meter kost al snel een uur, waarbij nog geen rekening is gehouden met reistijd en administratie. Dat zou betekenen dat monteurs wekelijks tienduizenden meters moeten installeren om het schema te halen.
Daar komt bij dat de sector al kampt met een groot tekort aan geschoolde monteurs. Dezelfde technici zijn ook nodig voor de uitbreiding van het elektriciteitsnet, dat onder druk staat door de snelle opkomst van zonne- en windenergie. Het risico bestaat dat belangrijke uitbreidingsprojecten vertraging oplopen.
Waarom de energietransitie afhankelijk is van slimme meters
Vanaf 2029 kunnen de oude meters geen meterstanden meer doorgeven. Dit vormt een obstakel voor de energietransitie, omdat dynamische energiecontracten dan niet meer mogelijk zijn voor huishoudens met verouderde meters. Zonder die contracten ontbreekt de financiële prikkel om het energieverbruik aan te passen aan momenten met veel duurzame opwek.
Door gebruik te maken van een slimme meter kunnen huishoudens hun energieverbruik beter afstemmen op daluren en zonnige of winderige periodes. Dat helpt niet alleen hun eigen energiekosten te verlagen, maar draagt ook bij aan een stabielere belasting van het net. Zo ontstaat er een win-winsituatie voor zowel consumenten als netbeheerders.
Volgens marktonderzoeksbureau Multiscope heeft inmiddels zo’n 7 procent van de Nederlandse huishoudens een dynamisch contract afgesloten. Vooral bezitters van zonnepanelen en elektrische auto’s profiteren van de voordelen, omdat zij hun eigen opwek of laadmomenten optimaal kunnen plannen.
Rol van telecomproviders bij uitfasering netwerken
Veel slimme meters maken nog gebruik van het GPRS-netwerk, een technologie die sinds de jaren negentig bestaat. KPN heeft aangekondigd het 2G-netwerk voor particuliere klanten eind 2027 uit te schakelen, maar een deel van het netwerk tot begin 2029 beschikbaar te houden voor slimme meters.
Vodafone heeft nog geen definitieve einddatum vastgesteld, maar bevestigt dat hun 2G-netwerk zeker tot eind 2026 operationeel blijft. De Autoriteit Consument & Markt en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur volgen de situatie nauwlettend en hebben providers gevraagd om met oplossingen te komen voor grote gebruikersgroepen die afhankelijk zijn van dit netwerk.
Logistieke en organisatorische hindernissen
Naast het fysieke vervangen van meters vormt de planning een groot obstakel. Voor iedere vervanging moet een afspraak met de bewoner worden ingepland, en ook het transport, de controle en het testen van de meters kost tijd en inzet. Dit vraagt om strakke coördinatie tussen netbeheerders en uitvoerende partijen.
Bovendien wordt er gekeken naar alternatieve manieren om het proces efficiënter te maken, bijvoorbeeld door extra installateurs op te leiden of tijdelijke samenwerking aan te gaan met externe bedrijven. Desondanks blijft de kans bestaan dat er files ontstaan in de uitvoering.
Wat huishoudens kunnen verwachten
Voor consumenten betekent de vervangingsoperatie dat zij binnen enkele jaren benaderd worden door hun netbeheerder. De installatie zelf duurt doorgaans een uur en de kosten voor de nieuwe meter worden meestal niet direct in rekening gebracht bij de bewoners.
Wel kan de planning voor drukte zorgen, zeker in regio’s waar veel meters tegelijk vervangen moeten worden. Huishoudens doen er goed aan tijdig te reageren op oproepen en afspraken te maken. Zo voorkomen zij dat zij zonder werkende meter komen te zitten en geen gebruik kunnen maken van gunstige energiecontracten.
