Onderzoek toont gemiste kansen voor fietsers
Uit cijfers van TU Delft en de Coalitie Anders Reizen blijkt dat bijna 60 procent van de werknemers binnen 15 kilometer van hun werk woont, maar de fiets toch links laat liggen. Dat gaat om bijna 900 000 forenzen die vaak dagelijks in de auto stappen, ook al zouden zij met een fiets of e-bike net zo snel of zelfs sneller kunnen zijn.
In Zuid-Limburg is dit effect het sterkst: bijna zeven op de tien werknemers woont dicht bij het werk, maar kiest voor een ander vervoermiddel. Dat leidt tot extra files en parkeeroverlast, terwijl de korte afstanden juist ideaal zouden zijn voor de fiets. De onderzoekers zien hier een gemiste kans voor zowel de regio als de werknemers zelf.
Aan de andere kant laten steden als Amsterdam, Utrecht en Groningen zien dat het wel degelijk kan. Dankzij brede fietspaden, veilige kruisingen en voldoende stallingen pakt een groot deel van de bevolking daar dagelijks de fiets. De infrastructuur maakt het verschil, waardoor fietsen niet alleen sneller, maar ook prettiger is dan autorijden.
Het onderzoek benadrukt dat fietsen meer is dan een vervoerskeuze. Het gaat om gezondheid, leefbaarheid en kostenbesparing. Elke kilometer die op de fiets wordt afgelegd, betekent minder luchtvervuiling, minder verkeersdrukte en een fittere bevolking. Dat maakt de fiets een logische, maar nog onvoldoende gebruikte oplossing.
Fiscale regels als rem op fietsgebruik
Hoewel de onbelaste kilometervergoeding van 23 cent per kilometer zowel voor auto als fiets geldt, levert dit voor fietsers nauwelijks stimulans op. Sterker nog: de meeste werknemers ervaren dat zij met de auto vaak meer gemak krijgen, zoals ruime parkeerplekken of een hogere reiskostenvergoeding via cao-afspraken.
Voor werknemers die een fiets leasen via hun werkgever speelt bovendien een bijtelling van 7 procent mee. Dat maakt een leasefiets financieel minder aantrekkelijk, terwijl de overheid juist beweert duurzame mobiliteit te willen stimuleren. Veel werknemers haken hierdoor af, ondanks hun positieve houding tegenover fietsen.
Gezondheid en financiën in het voordeel van fietsers
Wie dagelijks naar het werk fietst, bespaart jaarlijks tot 1200 euro aan brandstof en onderhoudskosten van de auto. Ook parkeren in de stad, vaak een dure aangelegenheid, wordt met de fiets overbodig. Daarmee is fietsen niet alleen gezond, maar ook een slimme financiële keuze.
Bovendien toont onderzoek aan dat fietsers gemiddeld één dag minder per jaar ziek zijn. Regelmatig bewegen zorgt voor een sterker immuunsysteem, betere conditie en meer energie tijdens de werkdag. Dit heeft ook positieve gevolgen voor werkgevers, die minder kosten hebben door ziekteverzuim.
De voordelen gaan verder dan de werkvloer. Fietsers ervaren vaak minder stress, een betere nachtrust en meer plezier in hun dagelijkse routine. Zo wordt de rit naar het werk niet gezien als verplichting, maar als een moment van ontspanning en frisse lucht.
Steden en regio’s laten duidelijke verschillen zien
Amsterdam en Utrecht zijn koplopers in fietsvriendelijkheid. Hun brede netwerk van fietspaden, gescheiden routes van autoverkeer en moderne stallingen zorgen ervoor dat de fiets vaak sneller is dan de auto. Dit maakt het aantrekkelijk voor zowel korte als middellange afstanden.
Rotterdam en Almere scoren beduidend lager. Daar zijn fietsroutes minder samenhangend en voelen fietsers zich vaker onveilig door druk verkeer en slechte aansluiting op openbaar vervoer. Volgens de onderzoekers kan hier met relatief kleine ingrepen veel winst worden behaald.
Groeiende populariteit van e-bikes
De e-bike verovert in rap tempo de woon-werkmarkt. Steeds meer werknemers met afstanden tussen 10 en 20 kilometer ontdekken dat de elektrische fiets een volwaardig alternatief is voor de auto. Daarmee wordt de doelgroep van potentiële fietsers een stuk groter.
Toch brengt deze groei nieuwe uitdagingen met zich mee. De snelheidsverschillen tussen e-bikes en gewone fietsen leiden op drukke fietspaden soms tot gevaarlijke situaties. Gemeenten en provincies staan daarom voor de taak om bredere en veiligere fietsroutes aan te leggen die de toename kunnen opvangen.
Toekomstige oplossingen en aanbevelingen
Volgens de onderzoekers is de sleutel tot meer fietsgebruik een combinatie van fiscaal voordeel en betere infrastructuur. Hogere onbelaste kilometervergoedingen voor fietsers, het schrappen van de bijtelling voor leasefietsen en belastingvrije voorzieningen kunnen het verschil maken.
Daarnaast kunnen gemeenten inzetten op vrijliggende fietspaden langs drukke wegen, betere verlichting en extra verbindingen met bus en trein. Werkgevers kunnen bijdragen door douches, kleedruimtes en veilige stallingen aan te bieden, waardoor fietsen aantrekkelijk blijft, ook bij langere afstanden of slechte weersomstandigheden.
